“Lëvizjet fashiste ne Kroaci po rriten përsëri”

 “Lëvizjet fashiste ne Kroaci po rriten përsëri”

Nga: Menachem Z. Rosensaft

Fashizmi ishte dhe është një ideologji e ekstremit të djathtë, autoritar dhe ultra-nacionalist. eshtë predikuar më shumë se sa mbi një besim në epërsi raciste ose etnike, shoqëruar me ksenofobi shpesh të dhunshme, antisemitizëm dhe forma të tjera të fanatizmit. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, lëvizjet fashiste të lindura  në të gjithë Evropën iu bashkuan Gjermanisë naziste në kryerjen e genocidit dhe krimeve kundër njerëzimit kundër pakicave në vendet e tyre përkatëse. Organizata Kroate Ustaša ishte një lëvizje e tillë.

Në të ashtuquajturin Shtet i Pavarur i Kroacisë, një shtet nazist-kukull i gdhendur në 1941 nga ajo që kishte qenë Mbretëria e Jugosllavisë, fanatizmi nacionalist dhe separatist Ustaša, i udhëhequr nga Ante Pavelić, vrau agresivisht dhe me armiqësi qindra mijëra civilë dhe dhjetëra mijëra hebrenj.

Prej disa kohësh, ne kemi qenë dëshmitarë të një përpjekjeje të gjerë për të rehabilituar dhe legjitimuar Ustaša duke e karakterizuar atë dhe anëtarët e saj si atdhetarë dhe jo si vrasës me gjakftohtësi dhe kriminelë lufte. Ky është një falsifikim i historisë, i përkeqësuar nga fakti se skenarë të ngjashëm po luhen në të gjithë Evropën Lindore dhe Qendrore.

Prapëseprapë, madhërimi i Ustaša-së në Kroaci, shpesh me përkrahjen e heshtur nëse jo dhe të paqartë të autoriteteve, qëndron si shfaqja më e egër e një revizionizmi malinj historik. Në kohën kur amerikanët po heqin dhe shkatërrojnë monumente për burrat që mbështesin skllavërinë, nuk është e njohur që segmente të mëdha të shoqërisë kroate duken të pavëmendshme për krimet e tmerrshme të kryera në emër të saj nga Ustaša.

Për të realizuar skemën e tyre gjenocidale, Ustaša krijoi një rrjet kampesh përqendrimi famëkeq për brutalitetin e tyre dhe i krahasueshëm me barbarinë e kampeve gjermane të vdekjes. Më i famshmi nga këta ishte Jasenovac, i referuar shpesh si “Aushvitzi i Ballkanit”, ku, sipas Muzeut Përkujtimor të Holokaustit, diku ndërmjet 77,000 dhe 104,000 serbë, hebrenj, romë dhe  kroatë kunershtare  të regjimit Ustaša ishin vrarë brutalisht . qendra  përkujtimore e Jasenovac ka identifikuar me emër 83.145 viktima që u zhdukën atje.

E megjithatë, elementët ekstremistë të krahut të djathtë në Kroaci janë përpjekur për vite me radhë të sanitizojnë konotimet e ndërlidhura të Jasenovac dhe Ustaša.

Në vitin 2016, Jakov Sedlar, një regjisor i diskutueshëm kroat, prodhoi një film dokumentar të titulluar Jasenovac – E vërteta që portretizoi Jasenovac-in si një kamp  pune, numri i viktimave të të cilit ishte ekzagjeruar në masë të madhe. Pasi mori pjesë në premierën e publikuar gjerësisht në film, Zlatko Hasanbegović, Ministri i Kulturës me nacionalizëm ekstrem, Kroat, deklaroi se, “Kjo është mënyra më e mirë për të hedhur dritë përfundimisht në një numër vendesh të diskutueshme në historinë Kroate.”

Në vitin 2018, gazetari Milan Ivkošić shkruajti groteskisht në të përditshmen më të lexuar në Kroaci, lista Vecernji, se ndërsa kushtet në Jasenovac mund të ishin të rënda, “kishte argëtim në kamp. Kishte ndeshje sportive, sidomos futboll, koncerte, shfaqje teatrale. . . ”

Në një intervistë me histori gojore të marrë dhe mirëmbajtur në Muzeun Përkujtimor të Holokaustit në SH.B.A., ish i burgosuri Jasenovac, Milo Despot përshkroi të dëshmojë se si një njësi Ustaša mori më shumë se 100 vajza, i urdhëroi që të hiqnin rrobat e tyre dhe pastaj i kapën nga flokët, u prenë fytin dhe hodhën kufomat e tyre në lumë.

Në një dëshmi tjetër, Mara Vejnoviç tha se ajo pa Ustaša të vriste një grup fëmijësh me gaz helmues në një kazermë Jasenovac.

Po aq shqetësues është përdorimi i gjerë i parullës Ustaša “Za dom spremni”, ose “Gati për Atdheun”, si një eufemizëm për sharje raciste ose ksenofobike, të cilat të paktën në teori janë të ndaluara sipas ligjit Kroat. “Za dom spremni” ishte ekuivalenti Ustaša i përshëndetjes naziste “Sieg Heil” dhe përdorimi i tij i ditës së sotme i lë shumë pak imagjinatës. Kur termi është bërtitur nga tifozët kroatë në një ndeshje futbolli kundër një skuadre izraelite, turma dëgjon bilbilin e qenve antisemitik me zë të lartë dhe të qartë.

Një çështje në fjalë është polemika e vazhdueshme përreth Marko Perkovi Per, këngëtari popullor ultranacionalist kroat i njohur si Thompson, i cili për vite me radhë ka bërtitur dhe kënduar “Za dom spremni” gjatë shfaqjeve të tij me vetëm pasoja minimale negative.

Kohët e fundit, Gjykata e kundërvajtjeve të larta në Zagreb vendosi që përdorimi i Perkoviçit të këtij përshëndetja fashiste nuk cenonte rendin publik dhe shkelte paqen. Për të qenë i sigurt, Gjykata Kushtetuese Kroate më vonë përsëriti se “Za dom spremni” ishte një përshëndetje Ustaša e Shtetit të Pavarur të Kroacisë, dhe se përdorimi i tij është në kundërshtim me Kushtetutën Kroate. Mbetet fakti që autoritetet kroate, në pjesën më të madhe, i kthejnë një sy të verbër riintegrimit të terminologjisë Ustaša në kulturën bashkëkohore të vendit të tyre, dhe, duke e zgjeruar, në mentalitetin më të gjerë politik kroat.

Në kontrast të mprehtë, Zoran Milanović, presidenti i Kroacisë, ka demonstruar guxim dhe integritet të jashtëzakonshëm në kundërshtimin dhe dënimin publikisht të çdo legjitimimi të Ustaša. Për tërbimin e elementëve të krahut të djathtë dhe ministrit kroat të veteranëve të luftës, ai ka kërkuar heqjen e një pllake “Za dom spremni” në një qytet afër Jasenovac-it. Presidenti Milanović gjithashtu u largua nga një ceremoni për të përkujtuar një ofendim kroat të 1995 kundër separatistëve serbë, kur disa pjesëmarrës sportivizuan bluza me parullën Ustaša.

Ka ardhur koha që bashkësia ndërkombëtare të flasë me zë të lartë dhe të qartë kundër çdo lavdërimi ose rehabilitimi të atyre lëvizjeve dhe individëve që kanë kryer disa nga krimet më të egra në histori. Gjermania ka nxjerrë jashtëligjshëm simbolet e së kaluarës së saj naziste. Kroacia tani duhet të ndalojë dhe ndjekë penalisht efektivisht të gjitha evokimet e Ustaša.

Menachem Z. Rosensaft është Nënkryetar Ekzekutiv  dhe Këshilltar i Përgjithshëm i Kongresit Botëror Hebre. Ai ligjëron për ligjin e gjenocidit në shkollat juridike të Universiteteve Columbia dhe Cornell ne SHBA.

https://www.worldjewishcongress.org/en/news/croatias-fascist-movement-is-on-the-rise-yet-again-6-4-2020